Ως παιδιά είχαμε ανάγκη τους γονείς μας για ευνόητους λόγους. Ένας σημαντικός λόγος ήταν ότι για κάποιο διάστημα ήταν αυτοί υπεύθυνοι για την υλοποίηση των αναγκών μας τόσο των συναισθηματικών όσο και των υλικών. Οι γονείς δεν είναι τίποτε άλλο από άνθρωποι που κάνουν λάθη, και μαθαίνουν τις περισσότερες φορές εκείνη τη στιγμή το δύσκολο ρόλο του γονέα. Βέβαια αυτό δε σημαίνει ότι υπάρχουν και τοξικοί γονείς που με τρόπο εμμονικό συνεχίζουν να απομυζούν ενέργεια.

Οι περισσότεροι γονείς συμπεριφέρονται στα παιδιά τους σύμφωνα με τις πεποιθήσεις που έχουν αποκομίσει και δομήσει από τα δικά τους παιδικά χρόνια, από τους δικούς τους γονείς δηλαδή. Οι πεποιθήσεις δεν είναι τίποτε άλλο από κάποιες παγιωμένες άκαμπτες σκέψεις οι οποίες εκφράζονται με ένα στερεότυπο τρόπο έκφρασης.

Οι περισσότεροι γονείς δίχως να το θέλουν, έχοντας μάλιστα καλή πρόθεση, προβάλλουν στα παιδιά τους το φόβο τους με διάφορους έμμεσους τρόπους, μερικοί από αυτούς είναι: η υπερπροστασία, ο αυταρχισμός, οι φοβίες, η σύγκριση, η απουσία έκφρασης συναισθήματος, η αδιαφορία ως προς τις ανάγκες του παιδιού. Άλλοι γονείς θέτουν σε προτεραιότητα τις δικές τους ανάγκες και ύστερα του παιδιού, άλλοι πάλι επίσης δεν σκέφτονται τι αντίκτυπο έχει η συμπεριφορά τους στον συναισθηματικό κόσμο του παιδιού.

Άλλοι γονείς δυσκολεύονται να αποκωδικοποιήσουν την πραγματική ανάγκη του παιδιού, δυσκολεύονται δηλαδή να ακούσουν το παιδί τους με διάθεση να το κατανοήσουν και πράττουν σύμφωνα με αυτό που φαντάζονται ότι συμβαίνει και όχι σύμφωνα με αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Όλα τα παραπάνω και άλλα τόσα είναι ανθρώπινα γονεϊκά λάθη, τα οποία γίνονται στις περισσότερες έως όλες τις οικογένειες. Κανένας γονιός δεν είναι τέλειος. Αυτές οι λανθάνουσες συμπεριφορές δημιουργούν και προκαλούν στο παιδί μία τραυματική εμπειρία, το λεγόμενο τραύμα. Ως τραύμα ονομάζεται η επώδυνη εμπειρία που βιώνει ένα παιδί (ψυχική, σωματική, νοητική) συνήθως από το γονιό του.

Ο εγκέφαλος του παιδιού λειτουργεί σαν σφουγγάρι, οτιδήποτε λάβει είτε λέξεις, είτε συμπεριφορές, είτε συναισθήματα, είτε εικόνες τα ρουφάει δίχως τη δυνατότητα της επεξεργασίας και τα αφομοιώνει ως δεδομένα. Φανταστείτε ότι το παιδί λειτουργεί σαν ένα σκληρό δίσκο (κομπιούτερ) και αποθηκεύει εκεί όλες τις πληροφορίες του περιβάλλοντος ( οικογένεια- ευρύς κύκλος) αμάσητες, δίχως αφομοίωση και αργότερα στην ενήλικη ζωή κάνει download τα αρχεία (πληροφορίες) που έχει προσκομίσει από τις εντολές των γονιών του.

Τι συμβαίνει στο παιδί κατά την διάρκεια μιας τραυματικής εμπειρίας;

Ας δώσουμε ένα παράδειγμα μιας τραυματικής εμπειρίας έτσι ώστε να γίνει περισσότερο κατανοητό. Ας φανταστούμε έναν γονέα θυμωμένο που επιθυμεί την τάξη μέσα στο σπίτι και θέλει το παιδί του να είναι υπάκουο σε αυτόν, να κάνει δηλαδή ότι αυτός κρίνει αδιαφορώντας για την ανάγκη και την επιθυμία του παιδιού.

Καταρχάς αυτή η σχέση ορίζεται ως εξουσιαστική και όχι ως γονεϊκή και το πρώτο εξωλεκτικό μήνυμα που λαμβάνει το παιδί είναι: « αν κάνω αυτό που θέλω θα θυμώσει ο γονιός μου, οπότε καλύτερα να κάνω αυτό που μου λέει.» Αυτή η εμπειρία είναι τραυματική για το παιδί επειδή κάνει μία εγγραφή στον εγκέφαλο του η οποία είναι επώδυνη για αυτό τη δεδομένη χρονική στιγμή και επειδή μαθαίνει κάτι το οποίο δεν είναι αλήθεια.

Βέβαια συμβαίνει και κάτι άλλο στο παιδί εκείνη τη στιγμή, όταν ο γονέας θυμώνει και επιβάλλεται κατά επανάληψη στο παιδί το παιδί τρομάζει και ως άμυνα σταματάει την αναπνοή του. Το σταμάτημα της αναπνοής προκαλεί αποξένωση, ένα στιγμιαίο πάγωμα στη ροή του αυθεντικού συναισθήματος της τότε ροής και αποδιοργάνωση στον τρυφερό συναισθηματικό κόσμο του παιδιού. Το πάγωμα αυτό ονομάζεται τρόμος. Αργότερα την αποξένωση αυτήν την εκφράζει με την αποστασιοποίηση προς το γονέα και προς τα συναισθήματα που του δημιούργησε ο γονέας τη δεδομένη χρονική στιγμή.

Φανταστείτε ότι έχετε ένα κακάδι κάπου στο σώμα σας, όσο το ξύνετε αυτό θα ματώνει και δεν κλείνει, αντίθετα αν το παραβλέψετε για κάποιο χρονικό διάστημα θα επουλωθεί. Ακριβώς το ίδιο ισχύει και στο ψυχικό τραύμα, η αλλαγή περιβάλλοντος και η εστίαση της προσοχής σε κάτι υγιές αποφέρει επούλωση σε γρήγορο χρονικό διάστημα.

Η τραυματική εμπειρία είναι ανάμνηση, σκέψη δηλαδή η οποία είναι εγκλωβισμένη στη νοητική διεργασία του ατόμου και για αυτό το λόγο το άτομο συμπεριφέρεται με τρόπο δυσλειτουργικό. Η διεύρυνση της αντίληψης και ο επαναπροσδιορισμός των ερεθισμάτων φέρνει ανακούφιση και ικανοποίηση στο άτομο. Αυτό χρειάζεται ένα περιβάλλον ζεστό, σταθερό με κατανόηση και αποφασιστικότητα παράλληλα. Η ενθάρρυνση, η μη κριτική και η μη ανάλυση σε σύντομο χρονικό διάστημα αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα.